Depakine Chrono (walproinian): wskazania, ryzyko w ciąży i zasady bezpiecznego leczenia

Depakine Chrono to lek na receptę (Rp) zawierający walproinian sodu i kwas walproinowy w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu. Wskazaniem jest padaczka, a w psychiatrii także leczenie epizodów manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, jeśli lit jest u pacjenta przeciwwskazany albo słabo tolerowany. U kobiet w wieku rozrodczym leczenie wymaga spełnienia warunków programu zapobiegania ciąży.

Zamawiam e-receptę opłata tylko za e-konsultację, o recepcie decyduje lekarz

Skład i mechanizm działania Depakine Chrono

W każdej tabletce znajdują się dwie formy jednej substancji czynnej, czyli sól sodowa (walproinian sodu) oraz wolny kwas walproinowy. Tabletka Depakine Chrono 300 odpowiada łącznie 300 mg walproinianu sodu, a Depakine Chrono 500 odpowiada 500 mg. Lek należy do grupy leków przeciwdrgawkowych (ATC N03AG01), a w psychiatrii pełni rolę leku normotymicznego, czyli stabilizującego nastrój.

Mechanizm działania nie jest w pełni poznany. ChPL opisuje działanie bezpośrednie, zależne od stężenia walproinianu w surowicy i płynie mózgowo-rdzeniowym, oraz działanie pośrednie, prawdopodobnie związane z metabolitami. Najbardziej uznana hipoteza wiąże efekt leku ze wzrostem stężenia kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) po podaniu walproinianu.

W jakich chorobach stosuje się Depakine Chrono

Według ChPL lek jest wskazany w następujących sytuacjach:

  • napady uogólnione w padaczce, w tym napady nieświadomości oraz napady miokloniczne, toniczno-kloniczne i atoniczne;
  • padaczka z napadami częściowymi prostymi lub złożonymi oraz wtórnie uogólnionymi, a także zespół Lennoxa-Gastauta;
  • epizody manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej u pacjentów, którzy nie mogą przyjmować litu z powodu przeciwwskazań albo słabej tolerancji; jeśli ostry epizod ustąpił pod wpływem walproinianu, lekarz może rozważyć dalsze stosowanie tego leku.

Kto rozpoczyna i nadzoruje leczenie

W przypadku dziewcząt i kobiet, które mogą zajść w ciążę, terapię musi wdrożyć i prowadzić specjalista z doświadczeniem w padaczce albo chorobie afektywnej dwubiegunowej; walproinian wolno zastosować u nich dopiero wtedy, gdy inne leczenie okazało się nieskuteczne albo nie było tolerowane. U mężczyzn ChPL zaleca, by leczenie rozpoczynał i nadzorował taki specjalista. W manii u niepełnoletnich pacjentów, przed ukończeniem 18 lat, skuteczność leku pozostaje nieustalona. O samej chorobie piszemy w artykule o chorobie afektywnej dwubiegunowej.

Moce i postaci: Depakine Chrono 300 i 500

Lek ma postać tabletek powlekanych o przedłużonym uwalnianiu i występuje w mocach 300 oraz 500: pierwsza zawiera 200 mg walproinianu sodu z 87 mg kwasu walproinowego, druga odpowiednio 333 mg i 145 mg. Nazwę Depakine noszą również: granulat Depakine Chronosphere, także o przedłużonym uwalnianiu, syrop i preparat do wstrzykiwań przeznaczony dla lecznictwa zamkniętego (kategoria Lz). Różnią się sposobem uwalniania i podawania, więc nie są wymienne bez decyzji lekarza.

Z uwagi na możliwość zadławienia tabletki nie są przeznaczone dla dzieci młodszych niż 6 lat. Obojętna matryca tabletki nie wchłania się i po uwolnieniu substancji czynnych jest wydalana z kałem. Tabletka Depakine Chrono 300 zawiera 27,65 mg sodu, a Depakine Chrono 500 zawiera 46,08 mg sodu, co ma znaczenie przy diecie z ograniczeniem soli. Dawkę i liczbę tabletek ustala lekarz prowadzący.

Ciąża i planowanie rodziny: program zapobiegania ciąży

Walproinian ma wysoki potencjał teratogenny. ChPL powołuje się na metaanalizę, w której u potomstwa kobiet z padaczką przyjmujących sam walproinian ciężkie wady wrodzone stwierdzono w około 11% przypadków; w populacji ogólnej odsetek ten wynosi około 2-3%. Wśród dzieci w wieku przedszkolnym, które miały kontakt z lekiem przed urodzeniem, opóźnienie rozwoju dotyczyło do 30-40%, a ryzyko zaburzeń ze spektrum autyzmu było mniej więcej trzykrotnie wyższe.

Ciąża jest przeciwwskazaniem do stosowania walproinianu w chorobie afektywnej dwubiegunowej; w padaczce również, z wyjątkiem sytuacji, gdy brakuje odpowiedniego leczenia alternatywnego. Niezależnie od wskazania nie wolno go też stosować u kobiet w wieku rozrodczym bez spełnienia warunków programu zapobiegania ciąży. Należą do nich m.in. ujemny test ciążowy przed rozpoczęciem leczenia, skuteczna antykoncepcja stosowana bez przerw przez cały okres leczenia, co najmniej coroczna kontrola u specjalisty z formularzem potwierdzenia znajomości ryzyka oraz poradnik i karta pacjentki.

Planując ciążę, należy najpierw skontaktować się ze specjalistą: w chorobie afektywnej dwubiegunowej walproinian odstawia się lub zamienia na inny lek przed poczęciem i przed odstawieniem antykoncepcji. W razie zajścia w ciążę trzeba niezwłocznie zgłosić się do specjalisty, nie przerywając leczenia na własną rękę.

Leczenie mężczyzn także wymaga uwagi: jedno retrospektywne badanie sugerowało, że u dzieci ojców przyjmujących walproinian w ostatnich 3 miesiącach przed poczęciem zaburzenia neurorozwojowe mogą występować częściej, czego inne badania nie potwierdziły. Charakterystyka zaleca rozmowę o skutecznej antykoncepcji, również u partnerki, na czas terapii i minimum 3 miesiące po jej odstawieniu; przez ten sam okres nie należy oddawać nasienia.

Skutki uboczne i objawy wymagające pilnej oceny

Do działań bardzo częstych (więcej niż 1 na 10 pacjentów) ChPL zalicza nudności oraz drżenie. Często występują m.in.: zwiększenie masy ciała, senność, ból i zawroty głowy, zaburzenia pamięci, oczopląs, wymioty, bóle żołądka i biegunka (ta ostatnia pojawia się u części osób na początku leczenia i zwykle przemija po kilku dniach), przemijające wypadanie włosów, niedokrwistość, małopłytkowość, hiponatremia, a także stan splątania lub pobudzenie.

Przed włączeniem leku i okresowo przez pierwsze 6 miesięcy Charakterystyka zaleca kontrolę parametrów wątrobowych; morfologię krwi z oznaczeniem płytek oraz badania układu krzepnięcia wykonuje się przed startem terapii i przed planowaną operacją. Niezwłocznego kontaktu z lekarzem wymagają:

  • nawracające wymioty, bóle brzucha, osłabienie, utrata apetytu i senność: mogą to być wczesne objawy ciężkiego uszkodzenia wątroby, do którego dochodzi najczęściej w ciągu pierwszych 6 miesięcy terapii;
  • ostry ból brzucha, który może oznaczać zapalenie trzustki;
  • chwiejny chód, zaburzenia świadomości i wymioty, które mogą świadczyć o podwyższonym stężeniu amoniaku;
  • wysypka z pęcherzami, złuszczanie skóry lub obrzęk twarzy;
  • samoistne siniaki i krwawienia, nasilenie napadów oraz myśli samobójcze.

Przeciwwskazania do walproinianu i interakcje z innymi lekami

Wśród przeciwwskazań ChPL wymienia m.in.: ostre lub przewlekłe zapalenie wątroby, ciężkie zapalenie wątroby przebyte przez pacjenta lub członka jego rodziny, porfirię, niewyrównany pierwotny niedobór karnityny, zaburzenia cyklu mocznikowego, choroby mitochondrialne spowodowane mutacją genu POLG, a także jednoczesne przyjmowanie meflochiny.

Walproinian może nasilać działanie neuroleptyków, leków przeciwdepresyjnych i benzodiazepin. Zwiększa toksyczność lamotryginy i ryzyko ciężkiej wysypki, podnosi stężenie fenobarbitalu i może nasilać toksyczne działanie karbamazepiny. Z kwetiapiną lub klozapiną rośnie ryzyko neutropenii. Antybiotyki karbapenemowe mogą w ciągu dwóch dni obniżyć stężenie kwasu walproinowego o 60-100%, co bywa związane z drgawkami. Estrogeny, w tym antykoncepcja z estrogenem, mogą osłabiać działanie walproinianu, natomiast walproinian nie zmniejsza skuteczności antykoncepcji hormonalnej.

Alkohol i prowadzenie pojazdów przy walproinianie

Picie alkoholu w trakcie terapii walproinianem nie jest zalecane, co ChPL zapisuje jednoznacznie. Kierowców i operatorów maszyn należy ostrzec o możliwej senności, zwłaszcza przy stosowaniu kilku leków przeciwdrgawkowych albo innych leków, które również mogą powodować senność, np. benzodiazepin.

Uzależnienie i status prawny: czy Depakine Chrono jest psychotropem

Kwas walproinowy nie jest substancją psychotropową w rozumieniu wykazu substancji psychotropowych, a tabletki Depakine Chrono mają kategorię Rp. Potoczne określenie psychotrop bywa używane wobec każdego leku działającego na psychikę, ale nie oznacza ograniczeń przewidzianych dla substancji z wykazu. ChPL nie opisuje uzależnienia od walproinianu.

Nie oznacza to swobody w odstawianiu leku. Charakterystyka wymaga, by pacjentkę pouczyć o nieprzerywaniu leczenia i o kontakcie z lekarzem w razie planowania lub podejrzenia ciąży, a o zmianie lub zakończeniu terapii decyduje lekarz prowadzący.

Odpowiedniki walproinianu i refundacja Depakine Chrono

Walproiniany są dostępne także pod innymi nazwami, m.in. jako Convulex, ValproLEK, Convival Chrono i Absenor, oraz w innych produktach Depakine. Różnią się postacią (tabletki o przedłużonym uwalnianiu, kapsułki miękkie, syrop, granulat), mocami i sposobem uwalniania, dlatego zamianę preparatu ustala lekarz. Aktualną odpłatność pokazuje wykaz leków refundowanych publikowany przez Ministra Zdrowia; szczegóły wyjaśni też farmaceuta.

Recepta na Depakine Chrono i kontynuacja leczenia

Tabletki Depakine Chrono wydaje się na receptę. Nie kupią ich Państwo legalnie bez recepty, a leki z nielegalnych źródeł mogą być podrobione. Ponieważ walproinianu nie ma w wykazie substancji psychotropowych, maksymalny termin realizacji e-recepty wynosi 365 dni; krótszy czas, 7 dni, dotyczy antybiotyków, a 30 dni środków odurzających i substancji psychotropowych.

Jeżeli leczenie walproinianem prowadzi już specjalista i jest ono udokumentowane, mogą Państwo złożyć wniosek o receptę na kontynuację leczenia: formularz z wywiadem, ocena lekarza, pytania dodatkowe na czacie. U kobiet w wieku rozrodczym lekarz przepisujący musi upewnić się, że spełnione są warunki programu zapobiegania ciąży, dlatego zapyta o antykoncepcję i o aktualną coroczną kontrolę u specjalisty. Gdy tych warunków nie da się potwierdzić, odeśle do specjalisty.

Nie rozpoczynamy leczenia walproinianem i nie zmieniamy go. Lekarz może odmówić wystawienia recepty. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.

Substancja czynna

Źródła

Jak zdobyć receptę na Depakine Chrono - krok po kroku

  1. Krok 1

    Wchodzisz do formularza wniosku o e-receptę i wskazujesz lek Depakine Chrono.

  2. Krok 2

    Wypełniasz wniosek: dane pacjenta, numer PESEL oraz krótki wywiad medyczny.

  3. Krok 3

    Wnosisz opłatę za e-konsultację (59,00 zł) - BLIK-iem lub kartą.

  4. Krok 4

    Lekarz z prawem wykonywania zawodu weryfikuje wniosek i podejmuje decyzję.

  5. Krok 5

    Lekarz może dopytać cię na czacie. Jeśli wystawi receptę, kod otrzymasz e-mailem.

Potrzebujesz recepty na Depakine Chrono?

Zamawiam e-receptę · 59,00 zł

Najczęstsze pytania

Kiedy lekarz przepisuje Depakine Chrono?

Wskazaniami są padaczka (napady uogólnione i częściowe, również zespół Lennoxa-Gastauta) oraz epizody manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej u osób, które nie mogą przyjmować litu albo źle go znoszą. Po uzyskaniu odpowiedzi w ostrej fazie manii można rozważyć kontynuację. Leczenie rozpoczyna i nadzoruje specjalista w dziedzinie padaczki lub choroby afektywnej dwubiegunowej.

Czy Depakine Chrono to psychotrop, od którego można się uzależnić?

W sensie prawnym nie: kwasu walproinowego nie ma w wykazie substancji psychotropowych, a tabletki mają kategorię Rp. Charakterystyka nie opisuje uzależnienia od walproinianu. Nie oznacza to swobody w odstawianiu: o przerwaniu lub zmianie leczenia decyduje lekarz prowadzący, a kobiety planujące ciążę albo w ciąży powinny najpierw skontaktować się ze specjalistą, nie przerywając leczenia samodzielnie.

Czy istnieje tańszy odpowiednik Depakine Chrono?

Walproiniany są dostępne także pod innymi nazwami, m.in. Convulex, ValproLEK, Convival Chrono i Absenor. Różnią się postacią, sposobem uwalniania i mocami, a zamiana preparatu u osoby z padaczką lub chorobą afektywną dwubiegunową wymaga decyzji lekarza. Aktualną odpłatność pokazuje wykaz leków refundowanych Ministra Zdrowia, a o szczegóły można zapytać farmaceutę.

Czy w trakcie leczenia Depakine Chrono wolno sięgać po alkohol?

Lepiej z tego zrezygnować: według ChPL spożywanie alkoholu przez cały okres przyjmowania walproinianu nie jest zalecane. Sam lek może też powodować senność, przed którą ChPL ostrzega kierowców i operatorów maszyn, szczególnie gdy przyjmowane są jednocześnie inne leki przeciwdrgawkowe lub benzodiazepiny. Wątpliwości w tej sprawie najlepiej wyjaśnić z lekarzem prowadzącym.

Kiedy można spodziewać się efektu leczenia walproinianem?

Charakterystyka nie podaje jednego terminu poprawy. Stałe stężenie walproinianu w surowicy ustala się w ciągu 2 do 4 dni, a dawkę lekarz dostosowuje do odpowiedzi klinicznej. Skuteczność ocenia się klinicznie: w padaczce po kontroli napadów, w chorobie dwubiegunowej po przebiegu nastroju. W razie potrzeby pomocniczo oznacza się stężenie leku we krwi.

Materiał ma charakter informacyjny i procesowy - opisuje sposób uzyskania e-recepty. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej, informacje o dawkowaniu mają charakter ogólny, a o dawce i sposobie stosowania decyduje lekarz. O wystawieniu recepty zawsze decyduje lekarz na podstawie wywiadu. Leków o silnym potencjale uzależniającym oraz części leków psychiatrycznych nie obejmuje standardowa e-recepta.

Jak powstają artykuły w tym serwisie - przeczytaj wytyczne redakcyjne.