Kariprazyna (Reagila) w schizofrenii - działanie, bezpieczeństwo i kontynuacja leczenia

Kariprazyna jest lekiem przeciwpsychotycznym o kategorii wydania Rp, którego rejestracja obejmuje schizofrenię u osób dorosłych. W Polsce jest dostępna jako Reagila. Ma długi efektywny okres półtrwania, dlatego zmiana dawki w pełni odzwierciedla się w stężeniu leku dopiero po kilku tygodniach, a przez ten czas lekarz obserwuje odpowiedź na leczenie i działania niepożądane. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są akatyzja i parkinsonizm.

Zamawiam e-receptę opłata tylko za e-konsultację, o recepcie decyduje lekarz

Kariprazyna: czym jest i do czego służy

Kariprazyna (Cariprazinum, kod ATC N05AX15) należy do leków przeciwpsychotycznych z grupy „inne leki przeciwpsychotyczne”. Produktem referencyjnym jest Reagila firmy Gedeon Richter, zarejestrowana w procedurze centralnej Unii Europejskiej, dlatego jej Charakterystykę Produktu Leczniczego publikuje Europejska Agencja Leków.

Rejestracja leku obejmuje tylko jedno wskazanie: schizofrenię u osób, które ukończyły 18 lat. U osób niepełnoletnich profilu bezpieczeństwa i skuteczności nie ustalono. Ogólne informacje o chorobie zawiera nasz artykuł o rozpoznawaniu i leczeniu schizofrenii.

Co pokazały badania kliniczne

Skuteczność w ostrej schizofrenii potwierdzono w trzech 6-tygodniowych badaniach z udziałem 1754 pacjentów, w których kariprazyna istotnie zmniejszała nasilenie objawów w porównaniu z placebo. W obserwacji długoterminowej objawy powróciły u 21,6% chorych nadal przyjmujących kariprazynę, a w grupie przestawionej na placebo u 49%.

Pacjentów, u których dominowały objawy negatywne (np. spłycony afekt, obniżona motywacja, uboga mowa), oceniano w odrębnym badaniu trwającym 26 tygodni. Obie badane grupy, leczona kariprazyną i leczona rysperydonem, uzyskały poprawę, a różnica na korzyść kariprazyny była widoczna od 14. tygodnia.

Mechanizm działania i długi okres półtrwania

Mechanizm działania nie jest dokładnie poznany. Wobec receptorów dopaminowych D3 i D2 oraz serotoninowego 5-HT1A cząsteczka zachowuje się jak częściowy agonista, natomiast receptory 5-HT2B, 5-HT2A i histaminowy H1 blokuje. Ma dwa czynne metabolity o podobnym profilu.

Według ChPL efektywny okres półtrwania kariprazyny całkowitej wynosi około tygodnia. Łączne stężenie osiąga około 50% stanu stacjonarnego po tygodniu stosowania i 90% po 3 tygodniach. Gdy lek zostanie odstawiony, połowa tego stężenia znika po mniej więcej tygodniu, a ponad 90% po około 3 tygodniach. Dlatego skutki rozpoczęcia terapii i każdej korekty dawki lekarz ocenia przez kilka kolejnych tygodni, zwracając uwagę zarówno na efekt, jak i na objawy niepożądane.

Działania niepożądane kariprazyny według ChPL

W badaniach na czele listy znalazły się akatyzja (19%) i parkinsonizm (17,5%), przeważnie łagodne lub umiarkowane. Akatyzję pacjenci opisują jako niepokój od środka, który nie pozwala usiedzieć: kołyszą się, przestępują z nogi na nogę albo co chwilę je krzyżują. Rozwija się we wczesnym etapie leczenia, dlatego warto zgłosić ją lekarzowi od razu, a nie czekać na kolejną wizytę. Do działań częstych, dotyczących od 1 do 10 osób na 100, należą ponadto:

  • sedacja, zawroty głowy, dystonia i inne objawy pozapiramidowe;
  • zaburzenia snu i lęk;
  • zwiększenie masy ciała, zmiany łaknienia, dyslipidemia;
  • nudności, wymioty, zaparcia;
  • niewyraźne widzenie, przyspieszona czynność serca, nadciśnienie tętnicze;
  • zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i kinazy kreatynowej, zmęczenie.

Sygnały wymagające pilnej oceny lekarza

Bez zwłoki należy zgłosić się do lekarza, gdy pojawi się bardzo wysoka gorączka połączona ze sztywnieniem mięśni i zaburzeniami świadomości (możliwy złośliwy zespół neuroleptyczny) albo niekontrolowane ruchy twarzy czy języka, typowe dla dyskinez późnych. Objawy, które mogą wskazywać na zaćmę, są powodem do badania okulistycznego i ponownej oceny leczenia. Według ChPL zaburzenia psychotyczne same w sobie niosą ryzyko myśli i zachowań samobójczych, a doniesienia o nich dotyczą przeważnie okresu tuż po włączeniu albo zmianie leku przeciwpsychotycznego. Przy nasileniu takich myśli prosimy o pilny kontakt z lekarzem, a w zagrożeniu życia o telefon pod numer 112.

Alkohol, kierowanie pojazdami, ciąża i laktacja przy kariprazynie

Alkohol. ChPL mówi wprost, że podczas stosowania kariprazyny należy unikać spożywania alkoholu. Należy też unikać soku grejpfrutowego, który wpływa na metabolizm leku.

Prowadzenie pojazdów. Lek wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność kierowania. Do czasu upewnienia się, że leczenie nie pogarsza sprawności, nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać niebezpiecznych urządzeń.

Ciąża i antykoncepcja. Kariprazyny nie zaleca się kobietom w ciąży oraz kobietom w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej metody zapobiegania ciąży. Wysoce skuteczna antykoncepcja jest obowiązkowa przez cały czas terapii i jeszcze przez minimum 10 tygodni po przyjęciu ostatniej dawki, bo lek i jego czynne metabolity długo pozostają w organizmie.

Karmienie piersią. Według ChPL podczas stosowania kariprazyny należy przerwać karmienie piersią.

Przeciwwskazania i interakcje kariprazyny

Kariprazyna jest przeciwwskazana przy nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze oraz przy jednoczesnym stosowaniu:

  • silnych inhibitorów CYP3A4, np. klarytromycyny, itrakonazolu, ketokonazolu, worykonazolu, pozakonazolu, rytonawiru;
  • silnych lub umiarkowanych induktorów CYP3A4, np. karbamazepiny, fenobarbitalu, fenytoiny, ryfampicyny, modafinilu, ziela dziurawca.

Kiedy kariprazyna wymaga szczególnej ostrożności

Umiarkowane inhibitory CYP3A4, np. erytromycyna, flukonazol, diltiazem czy werapamil, mogą zwiększać ekspozycję na kariprazynę. Ze względu na długi okres półtrwania dołączenie lub odstawienie takiego leku w pełni odzwierciedla się w stężeniu kariprazyny dopiero po kilku tygodniach. Ostrożność dotyczy także chorób serca, wydłużenia odstępu QT w rodzinie, padaczki, cukrzycy, choroby Parkinsona i czynników ryzyka udaru. Lek nie jest zalecany u osób starszych z otępieniem. Dlatego we wniosku prosimy o pełną listę leków, również tych przyjmowanych doraźnie.

Czy kariprazyna uzależnia i czy należy do psychotropów

Wykaz substancji psychotropowych nie obejmuje kariprazyny, a apteka wydaje ją na standardową receptę z kategorią Rp. Nazwa „psychotrop” bywa stosowana potocznie wobec leków działających na psychikę, ale nie oznacza kategorii prawnej. ChPL nie opisuje uzależnienia od kariprazyny.

Odstawienie lub zamiana kariprazyny tylko pod kontrolą lekarza

O zakończeniu lub zmianie leczenia decyduje psychiatra prowadzący. W badaniu długoterminowym objawy wracały ponad dwukrotnie częściej po zamianie leku na placebo, co pokazuje znaczenie ciągłości terapii. Przy przejściu na inny lek, np. rysperydon czy arypiprazol, lekarz bierze pod uwagę, że stężenie kariprazyny spada stopniowo przez kilka tygodni.

Reagila jako jedyny preparat kariprazyny w aptece

Na rynku kariprazynę zawiera wyłącznie Reagila, którą produkuje się jako kapsułki twarde i jako tabletki rozpadające się w jamie ustnej o mocach 1,5 mg, 3 mg, 4,5 mg oraz 6 mg. Tabletki rozpadające się w jamie ustnej mogą zastąpić kapsułki u osób, które mają trudność z ich połykaniem. Odpowiednią moc i postać dobiera lekarz.

Kontynuacja leczenia kariprazyną przez wniosek

Rozpoznanie schizofrenii i rozpoczęcie leczenia należą do psychiatry na wizycie. Przez wniosek o e-receptę psychiatryczną mogą Państwo poprosić o przedłużenie terapii już prowadzonej i udokumentowanej. Art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty pozwala wystawić bez badania pacjenta receptę potrzebną do kontynuowania terapii, o ile przemawia za tym stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej.

Po wypełnieniu formularza z wywiadem Państwa wniosek trafia do oceny lekarza (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno), który ewentualne pytania zadaje na czacie. Lekarz może odmówić, np. gdy brakuje dokumentacji, objawy się nasilają albo potrzebna jest zmiana leczenia.

Grupa leków

Źródła

Jak zdobyć receptę na Kariprazyna - krok po kroku

  1. Krok 1

    Wchodzisz do formularza wniosku o e-receptę i wskazujesz lek Kariprazyna.

  2. Krok 2

    Wypełniasz wniosek: dane pacjenta, numer PESEL oraz krótki wywiad medyczny.

  3. Krok 3

    Wnosisz opłatę za e-konsultację (250,00 zł) - BLIK-iem lub kartą.

  4. Krok 4

    Lekarz z prawem wykonywania zawodu weryfikuje wniosek i podejmuje decyzję.

  5. Krok 5

    Lekarz może dopytać cię na czacie. Jeśli wystawi receptę, kod otrzymasz e-mailem.

Potrzebujesz recepty na Kariprazyna?

Zamawiam e-receptę · 250,00 zł

Najczęstsze pytania

Jakie jest wskazanie do stosowania kariprazyny?

Charakterystyka produktu przewiduje jedno zastosowanie: schizofrenię u pacjentów pełnoletnich. W badaniach poprawiała zarówno objawy ostrej fazy choroby, jak i przeważające objawy negatywne, a w leczeniu długoterminowym zmniejszała ryzyko nawrotu. U dzieci i nastolatków nie ustalono ani bezpieczeństwa, ani skuteczności leku.

Kiedy kariprazyna osiąga pełne działanie?

ChPL nie podaje jednego terminu poprawy. Skuteczność oceniano w badaniach 6-tygodniowych, a łączne stężenie leku i jego metabolitów dochodzi do 90% stanu stacjonarnego po około 3 tygodniach. Zmiany dawki odzwierciedlają się w stężeniu z opóźnieniem kilku tygodni, dlatego lekarz ocenia efekt z dłuższej perspektywy.

Czy kariprazyna niesie ryzyko uzależnienia?

Kariprazyna nie jest substancją psychotropową w rozumieniu przepisów, a ChPL nie opisuje uzależnienia. Mimo to leczenia nie należy przerywać samodzielnie, bo grozi to nawrotem objawów schizofrenii. Kariprazyny nie da się legalnie kupić bez recepty, a preparaty z nielegalnych ofert mogą być podróbkami o niewiadomym składzie.

Czy kariprazynę można łączyć z alkoholem?

Nie. Zgodnie z ChPL w czasie terapii kariprazyną alkoholu należy unikać, a z innymi substancjami wpływającymi na ośrodkowy układ nerwowy lek łączy się ostrożnie. Należy też unikać soku grejpfrutowego. Alkohol może dodatkowo nasilać senność i pogarszać zdolność prowadzenia pojazdów.

Czy kariprazyna wpływa na masę ciała?

Może. Zwiększenie masy ciała jest częstym działaniem niepożądanym, a ChPL zaleca jej regularne kontrolowanie. W krótkich badaniach masa ciała rosła średnio o 1 kg (przy placebo o 0,3 kg), natomiast w otwartej fazie trwającej 20 tygodni 9% pacjentów przytyło o 7% lub więcej.

Jak wygląda odstawienie kariprazyny?

Decyzję podejmuje psychiatra prowadzący. Po ostatniej dawce poziom leku w osoczu opada powoli: po około tygodniu jest o połowę niższy, a po około 3 tygodniach spada o ponad 90%. Gdy w badaniu długoterminowym lek zastąpiono placebo, nawroty dotknęły 49% uczestników, a wśród pozostających na kariprazynie 21,6%.

Czy receptę na kariprazynę można uzyskać online?

Tak, jeśli chodzi o kontynuację leczenia rozpoczętego przez psychiatrę i udokumentowanego. Składają Państwo wniosek przez formularz z wywiadem, lekarz go ocenia i w razie potrzeby dopytuje na czacie. Lekarz może odmówić, np. gdy brakuje dokumentacji lub stan zdrowia wymaga wizyty u psychiatry.

Materiał ma charakter informacyjny i procesowy - opisuje sposób uzyskania e-recepty. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej, informacje o dawkowaniu mają charakter ogólny, a o dawce i sposobie stosowania decyduje lekarz. O wystawieniu recepty zawsze decyduje lekarz na podstawie wywiadu. Leków o silnym potencjale uzależniającym oraz części leków psychiatrycznych nie obejmuje standardowa e-recepta.

Jak powstają artykuły w tym serwisie - przeczytaj wytyczne redakcyjne.