Trittico CR i XR (trazodon): działanie, bezpieczeństwo i recepta na kontynuację

Trittico: substancja czynna, grupa i mechanizm

Trittico CR jest produktem włoskiej firmy Angelini (A.C.R.A.F. S.p.A.), a jego substancją czynną jest chlorowodorek trazodonu, pochodnej triazolopirydyny. Lek ma kod ATC N06AX05 i należy do leków psychoanaleptycznych, przeciwdepresyjnych. Nie jest to ani lek z grupy SSRI, ani klasyczny trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny. Informacje o samej substancji, niezależne od nazwy handlowej, zebraliśmy na stronie o trazodonie.

Trazodon działa dwutorowo: hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i blokuje receptory 5-HT2, których pobudzenie sprzyja bezsenności, lękowi, pobudzeniu psychoruchowemu i zaburzeniom seksualnym. Według ChPL lek nie wywiera działania pozapiramidowego, a jego działanie cholinolityczne jest najwyżej nieznaczne, dlatego nie wpływa na mięsień sercowy w sposób typowy dla trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. ChPL opisuje go natomiast jako lek przeciwdepresyjny o działaniu uspokajającym.

Oznaczenie CR odnosi się do tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Po przyjęciu tabletki 75 mg lub 150 mg maksymalne stężenie we krwi pojawia się po około 4 godzinach, a okres półtrwania wynosi około 12 godzin. Trazodon jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4 w wątrobie i wydalany przede wszystkim z moczem w postaci metabolitów.

Przy jakich zaburzeniach stosuje się Trittico CR

Punkt 4.1 ChPL wymienia jedno wskazanie: zaburzenia depresyjne o różnej etiologii, w tym depresję przebiegającą z lękiem. W opisie właściwości farmakodynamicznych producent dodaje, że trazodon jest skuteczny także w depresji z zaburzeniami snu. Trittico nie jest jednak zarejestrowanym lekiem nasennym, a stosowanie go wyłącznie w bezsenności wykracza poza wskazanie z ChPL i wymaga indywidualnej decyzji psychiatry.

Według ChPL działanie terapeutyczne ujawnia się już po około tygodniu leczenia, a samo leczenie powinno trwać co najmniej miesiąc. Pełna ocena skuteczności wymaga jednak cierpliwości i kontroli: ChPL ostrzega, że poprawa może nie nastąpić w ciągu kilku pierwszych tygodni lub później. W tym czasie, a także po każdej zmianie dawki, lęk i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. Wtedy trzeba niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, a w bezpośrednim zagrożeniu życia dzwonić pod 112.

Pytanie o masę ciała pojawia się często. ChPL wymienia wśród działań niepożądanych o nieznanej częstości zarówno zwiększone łaknienie, jak i jadłowstręt oraz utratę masy ciała. Trittico nie jest lekiem na odchudzanie, a zmiany apetytu lub wagi w trakcie leczenia warto omówić z lekarzem, bo mogą wynikać także z samej depresji.

Dostępne moce i postaci: CR 75, CR 150 oraz XR

Trittico CR występuje w dwóch mocach: 75 mg i 150 mg chlorowodorku trazodonu w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu. Tabletki mają linie podziału umożliwiające podzielenie ich na trzy równe części. ChPL wymienia opakowania po 30 lub 90 tabletek dla mocy 75 mg oraz po 20, 60 lub 90 tabletek dla mocy 150 mg, przy czym nie wszystkie wielkości muszą być w obrocie. W rejestrze figuruje też Trittico XR w tabletkach powlekanych o przedłużonym uwalnianiu 150 mg i 300 mg.

Wysokość dawki, porę przyjmowania i tempo ewentualnych zmian ustala lekarz na podstawie nasilenia objawów, wieku, masy ciała i chorób współistniejących. Schematów z forów internetowych nie należy przenosić na siebie, zwłaszcza że u osób starszych oraz przy niewydolności wątroby lub nerek ChPL zaleca szczególną ostrożność.

Tabletki Trittico CR zawierają sacharozę. Osoby z dziedziczną nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy lub niedoborem sacharazy i izomaltazy nie powinny przyjmować tego produktu.

Skutki uboczne trazodonu według punktu 4.8 ChPL

ChPL nie podaje dla trazodonu dokładnych częstości działań niepożądanych: wszystkie mają częstość nieznaną, a część z nich występuje także u osób z nieleczoną depresją. Senność pojawia się zwykle w pierwszych dniach leczenia i według ChPL najczęściej ustępuje podczas dalszego stosowania. Wśród opisanych działań są między innymi:

• ze strony układu nerwowego i psychiki: senność, zawroty i bóle głowy, zaburzenia równowagi, drżenie, nieostre widzenie, zaburzenia pamięci, bezsenność, koszmary senne, niepokój, splątanie, zmniejszenie libido;
• ze strony krążenia: hipotonia ortostatyczna i omdlenia, zaburzenia rytmu serca, bradykardia lub tachykardia oraz wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG;
• ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, suchość w ustach, zaparcie, biegunka, niestrawność, ból brzucha;
• inne: wysypka i świąd, nadmierna potliwość, uczucie zapchanego nosa, obrzęki, zmęczenie, bóle mięśni i stawów, zaburzenia oddawania moczu, zmiany w morfologii krwi, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych;
• o nieznanej częstości, ale wymagające pilnego kontaktu z lekarzem: zespół serotoninowy, drgawki, żółtaczka i ciężkie zaburzenia czynności wątroby, objawy grypopodobne z bólem gardła i gorączką mogące wskazywać na agranulocytozę oraz priapizm, czyli bolesny, przedłużający się wzwód.

Czego nie łączyć z trazodonem i kto wymaga szczególnej ostrożności

Trittico jest przeciwwskazany przy nadwrażliwości na trazodon lub substancje pomocnicze, w ostrym zawale mięśnia sercowego oraz u osób będących pod wpływem alkoholu lub leków nasennych. Nie należy go stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia. Ostrożność i regularna kontrola są potrzebne między innymi przy padaczce, chorobach serca, niewydolności wątroby lub nerek (zwłaszcza ciężkiej), nadczynności tarczycy, zaburzeniach oddawania moczu, takich jak rozrost prostaty, oraz ostrej jaskrze z wąskim kątem.

ChPL opisuje liczne interakcje. Trazodon może nasilać działanie uspokajające leków przeciwpsychotycznych, nasennych, uspokajających, przeciwlękowych i przeciwhistaminowych. Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna, rytonawir) mogą znacznie zwiększać jego stężenie, a ChPL zaleca, by w miarę możliwości unikać łączenia trazodonu z silnymi inhibitorami tego enzymu. Karbamazepina z kolei stężenie trazodonu obniża. Należy unikać łączenia z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, a stosowanie podczas leczenia inhibitorami MAO i w ciągu dwóch tygodni po jego zakończeniu nie jest zalecane. Ostrożności wymagają też leki wydłużające odstęp QT, leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe, pochodne fenotiazyny oraz preparaty z dziurawcem. Dlatego lekarz pyta o pełną listę przyjmowanych leków, o czym piszemy w tekście o wywiadzie dotyczącym interakcji.

U osób starszych częściej występują spadki ciśnienia przy wstawaniu i senność, co zwiększa ryzyko upadków. W ciąży lek przepisuje się z ostrożnością, a noworodka matki leczonej do porodu obserwuje się pod kątem objawów odstawienia. O karmieniu piersią w trakcie terapii decyduje się po rozważeniu korzyści dla dziecka i dla matki.

Warto też wiedzieć, że metabolit trazodonu może dawać fałszywie dodatni wynik przesiewowego testu moczu na amfetaminę. ChPL zaleca wówczas potwierdzenie wyniku dokładniejszą metodą laboratoryjną.

Trittico a alkohol, kierowanie pojazdami i przedawkowanie

ChPL nie pozostawia tu wątpliwości: trazodon nasila uspokajające działanie alkoholu i nie należy spożywać alkoholu podczas leczenia. Stosowanie leku u osoby będącej pod wpływem alkoholu jest wręcz przeciwwskazane. Sumowanie się obu substancji pogłębia senność i spowolnienie, co jest szczególnie groźne za kierownicą i przy pracy wymagającej uwagi.

Trazodon ma niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Według ChPL nie należy prowadzić samochodu ani obsługiwać maszyn, dopóki pacjent nie upewni się, że nie występują u niego senność, uspokojenie, zawroty głowy, splątanie ani nieostre widzenie.

Przedawkowanie objawia się najczęściej sennością, zawrotami głowy, nudnościami i wymiotami, a w cięższych przypadkach śpiączką, drgawkami, zaburzeniami rytmu serca i depresją oddechową. Objawy mogą wystąpić z opóźnieniem. Swoiste antidotum nie jest znane, dlatego po przyjęciu nadmiernej liczby tabletek trzeba od razu wezwać pomoc pod numerem 112.

Czy Trittico uzależnia i czy jest psychotropem

Według ChPL brak dowodów na uzależniające działanie chlorowodorku trazodonu. Nie oznacza to jednak, że lek można odstawić z dnia na dzień. Przy kończeniu terapii, zwłaszcza długotrwałej, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki, aby ograniczyć objawy odstawienia, takie jak nudności, ból głowy i złe samopoczucie. Tempo odstawiania ustala lekarz prowadzący.

Potocznie psychotropem nazywa się każdy lek działający na psychikę i sama ChPL zalicza trazodon do leków psychotropowych w sensie klinicznym. W rozumieniu przepisów trazodon nie jest jednak substancją psychotropową: nie figuruje w wykazie ogłoszonym rozporządzeniem Ministra Zdrowia, a Trittico ma kategorię dostępności Rp. Nie stosuje się do niego szczególnych zasad przewidzianych dla substancji z grup II-P, III-P i IV-P.

Odpowiedniki Trittico i odpłatność w aptece

Trazodon jest dostępny także pod innymi nazwami handlowymi, m.in. Azoneurax i Trazodone Neuraxpharm. Produkty z tą substancją różnią się jednak postacią: w rejestrze są zwykłe tabletki 50 mg, 100 mg i 150 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu 75 mg i 150 mg oraz tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Postaci te nie są automatycznie wymienne, bo inaczej uwalniają substancję czynną, dlatego zmianę preparatu najlepiej omówić z lekarzem lub farmaceutą.

Zastąpienie trazodonu lekiem z inną substancją to zmiana leczenia, a nie zamiennik, i należy do psychiatry. Przegląd innych możliwości znajdziesz w zestawieniu grup leków przeciwdepresyjnych.

Cena zależy od mocy, wielkości opakowania oraz tego, czy dany produkt znajduje się w aktualnym obwieszczeniu Ministra Zdrowia w sprawie wykazu leków refundowanych. Wykaz zmienia się okresowo, dlatego bieżącą odpłatność najprościej sprawdzić w aptece.

Recepta na Trittico CR: jak przedłużyć leczenie

Trittico jest lekiem na receptę. Nie kupisz go legalnie bez recepty, a tabletki z nielegalnych źródeł mogą być podrobione lub mieć inny skład niż deklarowany.

Diagnoza i dobór pierwszego leku należą do psychiatry, który prowadzi wizytę. Prorecept obsługuje wyłącznie kontynuację leczenia już prowadzonego i udokumentowanego. Wniosek składa się przez formularz z wywiadem, a ocenia go lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), który w razie potrzeby zadaje pytania na czacie. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych. Receptę na kontynuację bez badania przewiduje art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jeśli uzasadnia to stan zdrowia widoczny w dokumentacji medycznej.

Lekarz może poprosić o dokumentację, ograniczyć ilość leku albo odmówić i skierować do psychiatry, na przykład przy nasileniu objawów, myślach samobójczych czy wątpliwych interakcjach. ChPL zaleca zresztą, aby zwłaszcza na początku leczenia przepisywać ograniczone ilości trazodonu. Jeżeli lekarz odmówi, opłata nie podlega zwrotowi, bo dotyczy oceny wniosku. Szczegóły opisuje strona recepty na leki psychiatryczne.

Termin realizacji e-recepty nie może przekroczyć 365 dni; odrębne, krótsze terminy dotyczą antybiotyków (7 dni) oraz środków odurzających i substancji psychotropowych (30 dni).

Substancja czynna

• Trazodon

Źródła

• Charakterystyka Produktu Leczniczego Trittico CR 75 mg, 150 mg (URPL)
• Ulotka dla pacjenta Trittico CR (URPL)
• Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2026 poz. 37)
• Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2026 poz. 612)
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139)