Mirtor (mirtazapina) w leczeniu depresji: działanie, skutki uboczne i recepta

Mirtor - co to za lek i czym różni się od SSRI

Mirtor to produkt leczniczy firmy Orion Corporation. Substancja czynna, mirtazapina, należy według ChPL do grupy psychoanaleptyków, a ściślej do innych leków przeciwdepresyjnych (kod ATC N06AX11). Nie jest więc lekiem z grupy SSRI, choć również wpływa na przekaźnictwo serotoninowe.

Mirtazapina blokuje presynaptyczne receptory α2 w ośrodkowym układzie nerwowym, co wzmacnia przekaźnictwo noradrenergiczne i serotoninergiczne. Jednocześnie blokuje receptory 5-HT2 i 5-HT3, dzięki czemu pobudzenie serotoninowe zachodzi głównie przez receptory 5-HT1. Działanie uspokajające wynika z antagonizmu wobec receptora histaminowego H1, a działanie przeciwcholinergiczne jest praktycznie nieobecne. Opis substancji wspólny dla wszystkich preparatów zawiera strona o mirtazapinie.

Na co jest Mirtor według Charakterystyki Produktu Leczniczego

Jedynym wskazaniem zapisanym w punkcie 4.1 ChPL jest leczenie epizodów dużej depresji u osób dorosłych. Mirtazapina bywa kojarzona z poprawą snu i apetytu, ale te efekty są cechą profilu działania, a nie odrębnymi wskazaniami do stosowania preparatu.

Charakterystyka wyklucza stosowanie Mirtora u osób poniżej 18. roku życia. W dwóch krótkoterminowych badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży nie wykazano skuteczności, a ponadto istnieją wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa. Miejsce mirtazapiny wśród innych grup leków opisuje przegląd leków przeciwdepresyjnych.

Kiedy Mirtor zaczyna działać i jak długo trwa terapia

Według ChPL pierwsze efekty mirtazapiny są zwykle zauważalne po 1-2 tygodniach przyjmowania, a przy właściwie dobranej dawce wyraźna odpowiedź powinna pojawić się po 2-4 tygodniach. Jeżeli mimo modyfikacji leczenia w kolejnych 2-4 tygodniach poprawa nie następuje, charakterystyka zaleca odstawienie leku. Ocenę tę prowadzi lekarz.

Według ChPL leczenie depresji kontynuuje się aż do całkowitego ustąpienia objawów, co zwykle trwa co najmniej 6 miesięcy. Wcześniejsza poprawa samopoczucia nie jest powodem do samodzielnego przerwania terapii.

Na początku leczenia i po każdej zmianie dawki potrzebna jest uważna obserwacja: ChPL opisuje możliwość nasilenia myśli samobójczych, szczególnie u osób przed 25. rokiem życia, oraz zaleca, aby na starcie pacjent otrzymywał możliwie najmniejszą liczbę tabletek. Niepokojące myśli lub zmiany zachowania wymagają niezwłocznego kontaktu z lekarzem, a w bezpośrednim zagrożeniu życia telefonu pod 112.

Mirtor 15, 30 i 45 mg: postać tabletek i pora przyjmowania

Mirtor ma postać tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, dostępnych w mocach 15 mg, 30 mg i 45 mg. Tabletka szybko rozpada się na języku i można ją połknąć bez popijania wodą. Każda moc zawiera aspartam, będący źródłem fenyloalaniny, co ma znaczenie dla osób z fenyloketonurią.

Okres półtrwania mirtazapiny wynosi 20-40 godzin. Z tego powodu ChPL dopuszcza przyjmowanie leku raz na dobę, najlepiej wieczorem przed udaniem się na spoczynek, albo w dwóch porcjach w ciągu dnia. Charakterystyka nie określa, ile minut przed snem należy przyjąć tabletkę; moc, porę i ewentualny podział dawki ustala lekarz.

Leczenie kończy się stopniowo, zgodnie z zaleceniem lekarza prowadzącego, ponieważ nagłe przerwanie terapii po dłuższym czasie może wywołać objawy odstawienia.

Działania niepożądane mirtazapiny

W badaniach kontrolowanych placebo u ponad 5% pacjentów najczęściej występowały: senność, uspokojenie, suchość w ustach, przyrost masy ciała, wzmożony apetyt, zawroty głowy i zmęczenie. ChPL zaznacza, że część objawów może wynikać z samej depresji, a nie z leku. Według charakterystyki senności zwykle nie łagodzi zmniejszenie dawki, które może natomiast osłabić działanie przeciwdepresyjne, dlatego decyzje o dawce należą do lekarza.

• Bardzo często (u co najmniej 1 osoby na 10): senność, uspokojenie, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, zwiększenie apetytu i masy ciała.
• Często: letarg, zawroty głowy, drżenie, nietypowe sny, dezorientacja, lęk, bezsenność, nudności, biegunka, wymioty, zaparcia, niedociśnienie ortostatyczne, wysypka, bóle stawów, mięśni i pleców, obrzęki obwodowe, zmęczenie.
• Niezbyt często: koszmary senne, mania, pobudzenie, omamy, niepokój psychoruchowy z akatyzją, parestezje, zespół niespokojnych nóg, omdlenie, niedociśnienie, niedoczulica w jamie ustnej.
• Rzadko: agresja, mioklonie, zapalenie trzustki, wzrost aktywności aminotransferaz.
• Częstość nieznana: m.in. depresja szpiku z agranulocytozą, hiponatremia, drgawki, zespół serotoninowy, myśli i zachowania samobójcze, somnambulizm, ciężkie reakcje skórne.

Kiedy objawy w trakcie leczenia wymagają pilnej oceny

ChPL opisuje przypadki zahamowania czynności szpiku, zwykle pod postacią granulocytopenii lub agranulocytozy. Gorączka, ból gardła, zapalenie jamy ustnej lub inne objawy infekcji są powodem do pilnego kontaktu z lekarzem, który przerywa leczenie i zleca badanie krwi. Charakterystyka nakazuje również przerwać terapię przy żółtaczce, przy ciężkich reakcjach skórnych (m.in. zespół Stevensa-Johnsona, DRESS), przy przejściu w fazę maniakalną oraz przy objawach zespołu serotoninowego, takich jak gorączka, sztywność mięśni, mioklonie i splątanie.

Szczególnej ostrożności wymagają osoby z padaczką, chorobami serca lub wydłużonym odstępem QT w rodzinie, cukrzycą, niskim ciśnieniem tętniczym, zaburzeniami oddawania moczu, jaskrą z wąskim kątem przesączania oraz zaburzeniami czynności wątroby lub nerek.

Mirtor a alkohol, prowadzenie samochodu i inne leki

Alkohol. Mirtazapina może nasilać hamujący wpływ alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy. ChPL wymaga, aby pacjentom zalecić unikanie alkoholu przez cały czas terapii.

Prowadzenie pojazdów. Lek ma niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów, a koncentracja i czujność mogą być osłabione zwłaszcza na początku leczenia. Według ChPL osoby leczone lekami przeciwdepresyjnymi nie powinny podejmować czynności potencjalnie niebezpiecznych, wymagających czujności, takich jak kierowanie samochodem czy obsługa maszyn.

Interakcje. Przeciwwskazane jest równoczesne stosowanie z inhibitorami MAO; mirtazapiny nie podaje się także w ciągu dwóch tygodni od ich odstawienia, a podobna przerwa obowiązuje w odwrotnej kolejności. Ryzyko zespołu serotoninowego zwiększają m.in. tryptany, tramadol, buprenorfina, linezolid, SSRI, wenlafaksyna, lit i ziele dziurawca. Mirtazapina nasila sedację po benzodiazepinach, opioidach, lekach przeciwhistaminowych H1 i większości leków przeciwpsychotycznych, może podwyższać INR u osób przyjmujących warfarynę, a jej stężenie obniżają karbamazepina i fenytoina, podwyższają zaś ketokonazol i cymetydyna. Z tego powodu lekarz zawsze prosi o aktualną listę leków, o czym piszemy w tekście o pytaniach dotyczących interakcji.

Mirtazapina w ciąży i podczas karmienia piersią

Ograniczone dane nie wskazują na wzrost ryzyka wad wrodzonych po stosowaniu mirtazapiny w ciąży, jednak ChPL zaleca ostrożność przy jej przepisywaniu. Ze względu na mechanizm działania zbliżony do SSRI (wzrost stężenia serotoniny) nie można wykluczyć ryzyka przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka, a jeśli lek był przyjmowany do porodu lub krótko przed nim, noworodek wymaga obserwacji w kierunku objawów odstawienia.

Mirtazapina przenika do mleka jedynie w bardzo niewielkich ilościach. O kontynuowaniu karmienia lub terapii decyduje się, ważąc korzyści dla dziecka i dla matki, wspólnie z lekarzem prowadzącym.

Mirtazapina a ryzyko uzależnienia i status psychotropu

ChPL stwierdza wprost, że mirtazapina nie powoduje uzależnienia. Prawnie nie jest też substancją psychotropową, ponieważ nie znajduje się w wykazie takich substancji, a Mirtor wydaje się na zwykłą receptę (Rp). Określenie psychotrop bywa jednak używane potocznie wobec wszystkich leków działających na psychikę.

Nagłe zakończenie przyjmowania po dłuższym okresie stosowania może czasem wywołać objawy odstawienia: najczęściej zawroty głowy, pobudzenie, lęk, ból głowy i nudności. Zwykle są one łagodne i ustępują samoistnie, ale właśnie dlatego ChPL zaleca stopniowe kończenie terapii pod kontrolą lekarza.

Zamienniki Mirtora i odpłatność w aptece

Zamiennikiem jest preparat z mirtazapiną w tej samej mocy, a najlepiej również w tej samej postaci. W Polsce mirtazapinę zawierają m.in. AuroMirta ORO, Mirtagen, Mirtazapine Bluefish, Mirzaten, Mirzaten Q-Tab i Remirta Oro. Część z nich to tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, a część tabletki powlekane; obie postacie występują w mocach 15, 30 i 45 mg. O zamianie postaci warto porozmawiać z farmaceutą lub lekarzem.

Cena zależy od apteki i od przysługującej refundacji. Aktualną odpłatność określa obowiązujący wykaz leków refundowanych ogłaszany przez Ministra Zdrowia.

Recepta na Mirtor: kontynuacja terapii w gabinecie prorecept

Mirtora nie da się legalnie kupić bez recepty, a tabletki z nielegalnych źródeł mogą być podrobione lub niewłaściwie przechowywane. Rozpoznanie depresji i pierwszy dobór leku należą do psychiatry na wizycie. Nasz gabinet telemedyczny przedłuża wyłącznie leczenie już prowadzone i potwierdzone dokumentacją, na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

Wniosek składa się przez formularz z wywiadem medycznym. Ocenia go lekarz, który w razie wątpliwości zadaje pytania na czacie lub prosi o dokumentację; nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych. Lekarz może odmówić wystawienia recepty, a opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi. Zasady opisuje strona e-recepty na leki psychiatryczne.

Substancja czynna

• Mirtazapina

Źródła

• Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor (URPL)
• Ulotka dla pacjenta Mirtor (URPL)
• Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2026 poz. 37)