Rezonans z kontrastem: kiedy się go wykonuje i jak się do niego przygotować

Co preparat gadolinowy dodaje do obrazu

Rezonans bez preparatu pokazuje budowę tkanek. Podanie kontrastu dokłada do tego informację o ukrwieniu i o przepuszczalności naczyń, czyli o cechach, które odróżniają tkankę zmienioną od zdrowej nawet wtedy, gdy obie wyglądają podobnie.

W praktyce przekłada się to na trzy obszary: ocenę zmian zapalnych, ocenę zmian nowotworowych oraz obrazowanie naczyń krwionośnych. W tych wskazaniach wariant bez preparatu bywa niewystarczający, bo odpowiada na pytanie o kształt, a nie o charakter zmiany.

Preparat gadolinowy różni się przy tym od środka jodowego używanego w tomografii komputerowej. To dwie różne substancje, z odrębnymi zaleceniami i odrębnym wywiadem przed podaniem, więc doświadczenie z jednego badania nie przenosi się wprost na drugie.

Prosimy też pamiętać, że podanie preparatu nie zastępuje dobrego opisu dolegliwości. Kontrast pokazuje, gdzie tkanka zachowuje się inaczej niż otoczenie, natomiast odpowiedź na pytanie, co to znaczy, wynika z połączenia obrazu z przebiegiem choroby, który zna lekarz prowadzący.

Kiedy lekarz rozważa wariant z kontrastem

Decyzja zapada na podstawie pytania klinicznego zapisanego w skierowaniu, a nie na życzenie pacjenta ani według cennika. Badanie z preparatem trwa dłużej, wymaga wkłucia i dodatkowych formalności, więc zleca się je tam, gdzie realnie zmienia odpowiedź.

Zdarza się również, że wariant ustala się dopiero w pracowni. Lekarz wykonujący badanie ocenia obrazy wykonane bez preparatu i wtedy rozstrzyga, czy potrzebna jest seria po podaniu kontrastu; taki przebieg jest normalny, nie stanowi zmiany zlecenia.

Z tego powodu prosimy o dokładny opis dolegliwości we wniosku oraz o załączenie poprzednich opisów. To one pozwalają lekarzowi ocenić, czy wskazać wariant z preparatem, czy pozostawić tę decyzję pracowni.

Skierowanie przy tym wariancie badania

Rezonans bez preparatu bywa wykonywany odpłatnie bez dokumentu, natomiast wariant z kontrastem zwykle wymaga skierowania. Personel podający preparat musi wiedzieć, czego badanie dotyczy i z jakiego powodu zostało zlecone.

Prosimy więc potwierdzić wymagania przy rezerwacji terminu, jeszcze przed złożeniem wniosku o konsultację. Bywa, że ta sama placówka przyjmuje bez dokumentu na badanie stawu, a prosi o niego przy obrazowaniu mózgowia z kontrastem.

Wniosek o dokument można złożyć zdalnie; opisujemy to na stronie konsultacji w sprawie skierowania na rezonans. Czynniki wpływające na koszt badania omawiamy natomiast w tekście o cenie rezonansu.

Wynik kreatyniny i praca nerek

Preparat jest wydalany przez nerki, dlatego pracownia zwykle prosi o aktualne oznaczenie kreatyniny we krwi wraz z przeliczonym współczynnikiem filtracji kłębuszkowej. Wynik pozwala ocenić, czy podanie kontrastu jest w danej sytuacji właściwe.

Prosimy ustalić przy rezerwacji dwie rzeczy: czy wynik jest wymagany oraz z jakiego okresu ma pochodzić. Rozbieżność w tej drugiej kwestii bywa powodem przesunięcia terminu już na miejscu.

Jeżeli nie masz aktualnego oznaczenia, da się je zlecić osobno w ramach konsultacji laboratoryjnej. Prosimy zaplanować to z wyprzedzeniem, ponieważ pobranie wykonuje się rano i na czczo.

Post i pozostałe elementy przygotowania

Przed badaniem z preparatem często zaleca się pozostanie na czczo przez kilka godzin. Dokładny czas ustala pracownia i to jej instrukcja pozostaje wiążąca, również wtedy, gdy różni się od informacji ogólnych.

Leków przyjmowanych na stałe prosimy nie odstawiać samodzielnie. Jeżeli masz wątpliwość dotyczącą konkretnego preparatu, prosimy zapytać lekarza prowadzącego leczenie albo personel pracowni przed dniem badania.

Do pracowni prosimy zabrać opisy oraz płyty z wcześniejszych badań tej samej okolicy. Porównanie z poprzednim obrazowaniem ma przy kontraście szczególną wartość, bo pozwala ocenić, czy sposób wzmocnienia zmiany zmienił się w czasie.

Metal i implanty: wywiad, który obowiązuje niezależnie od preparatu

Kwestia ta nie ma związku z kontrastem, lecz z samym polem magnetycznym, i dotyczy każdego rezonansu. Rozrusznik serca, implant ślimakowy, niektóre implanty metalowe oraz opiłki metalu pozostałe po urazie mogą wykluczać badanie.

Prosimy wymienić we wniosku wszystko, co masz w ciele albo na ciele, wraz z datą zabiegu. Informację tę weryfikuje później personel pracowni, tuż przed wejściem do pomieszczenia z aparatem; podwójna kontrola jest tu standardem postępowania.

Zgłoszenie implantu nie oznacza automatycznie odmowy badania. Część wszczepianych materiałów jest zgodna z polem magnetycznym, a rozstrzyga rodzaj materiału oraz data zabiegu, czyli dokładnie te informacje, o które prosimy we wniosku.

Bezpieczeństwo podania: co wiadomo i o czym informować

Reakcje na preparat gadolinowy zdarzają się rzadko. Nie znaczy to, że wywiad przed podaniem jest formalnością: prosimy zgłosić wcześniejsze reakcje po środkach kontrastowych oraz choroby nerek, bo to one zmieniają sposób postępowania.

Personel pracowni pozostaje w kontakcie z tobą przez cały czas badania, mimo że w pomieszczeniu z aparatem nie ma nikogo poza tobą. Komunikacja odbywa się przez głośnik, a w ręku masz przycisk umożliwiający wezwanie obsługi.

Prosimy korzystać z tego przycisku bez wahania. Zgłoszenie niepokojącego odczucia w trakcie badania jest właściwym postępowaniem, a nie przerywaniem pracy pracowni.

Gdy coś niepokoi w trakcie badania albo po nim

Nie wyliczamy tu objawów, bo ocena należy do personelu, a nie do osoby leżącej w aparacie. Zasada jest prostsza i obowiązuje bez wyjątków.

Cokolwiek niepokojącego po podaniu preparatu: prosimy natychmiast powiadomić personel pracowni, korzystając z przycisku wzywającego obsługę.

Jeżeli niepokojące objawy pojawią się po powrocie do domu: prosimy dzwonić pod numer 112.

Ile trwa badanie i co dzieje się po nim

Rezonans trwa zwykle kilkadziesiąt minut, a wariant z preparatem dłużej niż badanie bez niego, ponieważ obejmuje dodatkową serię obrazów po podaniu. Przez cały ten czas trzeba pozostać bez ruchu w wąskim tunelu aparatu.

Osoby źle znoszące ciasne przestrzenie prosimy, aby uprzedziły o tym pracownię przy rezerwacji. Jest to okoliczność, którą placówka umie uwzględnić organizacyjnie, o ile dowie się o niej przed dniem badania, a nie w jego trakcie.

Opis radiologa wydawany jest zwykle później, a termin odbioru ustala pracownia. Omówienie wyniku i decyzje o dalszym postępowaniu należą do lekarza prowadzącego leczenie; nasza konsultacja dotyczy skierowania i interpretacji opisu nie obejmuje.

Dwa kontrasty, dwa różne zestawy pytań

Pacjenci, którzy mieli wcześniej tomografię z kontrastem, odtwarzają niekiedy tamte zalecenia z pamięci. Prosimy tego nie robić: preparaty są różne, a wywiad przed podaniem obejmuje inne zagadnienia.

Wspólne pozostają dwie rzeczy: prośba o aktualny wynik kreatyniny oraz zalecenie pozostania na czczo. Różnice dotyczą natomiast pytań o uczulenia, o choroby tarczycy oraz o przyjmowanie metforminy, które odnoszą się do preparatu jodowego. Opisujemy je w tekście o tomografii z kontrastem.

W obu przypadkach obowiązuje ta sama zasada nadrzędna: wiążąca jest instrukcja pracowni, w której badanie ma się odbyć.

Co zabrać ze sobą w dniu badania

Zestaw jest krótki, a jego kompletowanie w ostatniej chwili bywa powodem przesunięcia terminu. Prosimy przygotować go dzień wcześniej, razem z zaplanowaniem ostatniego posiłku.

Ostatnia pozycja bywa pomijana, a przy kontraście waży najwięcej. Opis wcześniejszego badania pozwala porównać sposób wzmocnienia zmiany w czasie, co przy obserwacji zmian zapalnych i nowotworowych bywa istotniejsze niż sam nowy obraz.

Dokument tożsamości oraz kod dostępu do skierowania.

Aktualny wynik kreatyniny, jeżeli pracownia o niego prosiła.

Listę przyjmowanych leków wraz z dawkami.

Informację o implantach i zabiegach, z datami.

Opisy oraz płyty z wcześniejszych badań tej samej okolicy.

Wniosek o skierowanie na rezonans

Jeżeli pracownia wymaga dokumentu, wniosek możesz złożyć pisemnie, bez umawiania godziny. Konsultacja kosztuje 69,00 zł, obejmuje ocenę wskazań oraz wystawienie dokumentu, a rozstrzyga o niej lekarz z prawem wykonywania zawodu; decyzja zapada zwykle do 15 minut w godzinach pracy gabinetu.

W formularzu prosimy opisać okolicę i stronę ciała, czas trwania dolegliwości, dotychczasowe leczenie oraz wyniki wcześniejszych badań, a także wymienić implanty, rozrusznik, choroby nerek i wcześniejsze reakcje po środkach kontrastowych. Kod dostępu wysyłamy pocztą elektroniczną.

Nadzór merytoryczny nad konsultacjami sprawuje lek. Damian Wojno, prawo wykonywania zawodu numer 3211301, Okręgowa Izba Lekarska w Olsztynie. Operatorem serwisu jest MEDINOW Sp. z o.o., podmiot leczniczy wpisany do RPWDL pod numerem 000000307381. Opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi, a pozostałe rodzaje zleceń zebraliśmy na stronie konsultacji w sprawie skierowań.